Antykoncepcja dla nastolatek – jakie są możliwości?
07.09.2023
Okres dojrzewania to czas wielu zmian fizycznych i emocjonalnych, a także pojawienia się nowych wyzwań i odpowiedzialności. Jednym z ważnych tematów, które warto omówić z nastolatkami, jest antykoncepcja. Edukacja seksualna w szkołach czy domach niestety nadal jest na niskim poziomie, a młodzież najczęściej korzysta z „metod antykoncepcyjnych” tj. stosunek przerywany czy uprawianie seksu kilka dni po miesiączce. Wkraczają w świat miłości fizycznej tak naprawdę niewiele wiedząc o własnej fizjologii. Jak zatem nastolatki mogą zapobiegać zbyt wczesnemu macierzyństwu i czy na pewno mogą stosować antykoncepcję?
Przede wszystkim, ważne jest zrozumienie, że antykoncepcja nie służy jedynie zapobieganiu niechcianej ciąży, ale także ochronie przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Warto o tym pamiętać podczas rozmowy z nastolatkami, aby w pełni uświadomić im korzyści stosowania antykoncepcji.
Naturalne metody antykoncepcji wymagają dobrej znajomości swojego ciała oraz systematyczności. Podczas metody termicznej mierzymy temperaturę rano, najlepiej jeśli pomiar jest w pochwie. Każdorazowo powinien on być zanotowany. Podczas owulacji temperatura ciała kobiety może się różnić dosłownie o 0,5°C, a u nastolatki może ona wzrosnąć w związku ze stresem czy katarem. Jeśli chodzi i obserwację śluzu szyjkowego to rozwiązanie dla kobiet, które znają swoje ciało i zazwyczaj są w związku monogamicznym. Nastolatki raczej nie posiadają ustabilizowanego życia seksualnego, często zmieniają partnerów, a co za tym idzie może dojść do zmian flory bakteryjnej w pochwie, co ma wpływ na wygląd śluzu. Naturalne metody mogą, więc w przypadku nastolatków nieść wysokie ryzyko wczesnego rodzicielstwa czy chorób przenoszonych drogą płciową.
Jedną z najpopularniejszych metod antykoncepcji jest stosowanie prezerwatyw. Są one łatwo dostępne, skuteczne i chronią zarówno przed ciążą, jak i przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak HIV czy wirusowe zapalenie wątroby typu B i C. Warto zapoznać też nastolatkę/ka z zasadami prawidłowego korzystania z prezerwatyw oraz zwrócić uwagę na wybór odpowiedniego rozmiaru, co wcale nie musi być dla nich oczywiste i proste.
Kolejnym popularnym sposobem antykoncepcji jest stosowanie pigułek antykoncepcyjnych. Jest to jeden z najpewniejszych sposobów zapobiegania ciąży. Ginekolog nie przepisze ich nastolatkom poniżej 15 roku życia i wątpliwe jest, że zrobi to też w przypadku, kiedy dziewczynka nie skończyła jeszcze 16 roku życia. Układ sterujący cyklem miesięcznym, nie jest jeszcze w ich przypadku dojrzały. Nie przepisze też hormonalnych środków antykoncepcyjnych, kiedy nastolatka nie miesiączkuje regularnie od roku. W tej sytuacji najważniejsze jest zdiagnozowanie przyczyn nieprawidłowego cyklu i podjęcie ewentualnego leczenia. Przed zaleceniem antykoncepcji hormonalnej lekarz zobowiązany jest do przeprowadzenia dokładnego wywiadu lekarskiego, wykonania badania ginekologicznego oraz pomiaru ciśnienia krwi. Najczęściej ginekolodzy zalecają dwuskładnikowe tabletki z niską zawartością hormonów. Wymagają one od nastolatki samodyscypliny, bo trzeba je zażywać codziennie o tej samej porze, aby były skuteczne, ale są wygodne i łatwe w stosowaniu. Najnowocześniejsze preparaty zażywa się bez żadnej przerwy. Część tabletek oznaczona jest innym kolorem, to tzw. placebo, czyli nie zawierają one hormonów. Dzięki temu nastolatki nie muszą pamiętać, kiedy trzeba sięgnąć po nowe opakowanie pigułek.
Kolejną metodą antykoncepcji, którą może przepisać lekarz są plastry antykoncepcyjne. W przypadku nastolatek rekomendowane są preparaty dwuskładnikowe z niską zawartością hormonów (estradiolu i progesteronu). Plastry antykoncepcyjne nakleja się na skórę, zazwyczaj na brzuch, pośladek lub górną część ramienia. Działają one przez uwalnianie hormonów, które zapobiegają owulacji i utrudniają zapłodnienie. Jednak lekarze najrzadziej proponują właśnie plastry, chociażby ze względu, iż nastolatka może nie zauważyć, że się odkleił.
Lepszym rozwiązaniem wydaje się być pierścień antykoncepcyjny, który zakłada się raz na 3 tygodnie (nowy wkłada się po tygodniu przerwy). Jednak często nastolatki miewają problem z jego aplikacją.
O wyborze hormonalnego środka antykoncepcyjnego decyduje lekarz ginekolog, który stara się dopasować go do konkretnej pacjentki.
Pamiętajmy, że rozmowa o antykoncepcji z nastolatkami to nie tylko kwestia zapobiegania ciąży, ale także edukacji seksualnej i odpowiedzialnego podejścia do własnego ciała oraz zdrowia. Dlatego ważne jest, aby ta rozmowa była prowadzona w atmosferze otwartości, szacunku i zaufania.
Regulacje prawne
Nastolatki mogą legalnie uprawiać seks po ukończeniu 15. roku życia. Rozpoczęcie współżycia seksualnego, zajście w ciążę, urodzenie dziecka przed osiągnięciem tego wieku, lekarze są zobowiązaniu zgłosić odpowiednim władzom. Dziewczęta poniżej 16. roku życia w przypadku wizyty u ginekologa muszą zgłosić się na nią z rodzicem lub opiekunem prawnym, ponieważ potrzebna jest zgoda na przeprowadzenie badania ginekologicznego, diagnostyki czy leczenia. Pomiędzy 16. a 18. rokiem życia decyzje o procedurach diagnostyczno-leczniczych podejmują równolegle nastolatek i jego rodzice. W praktyce oznacza to, że 16-latka może sama pójść do ginekologa i poprosić o przepisanie środków antykoncepcyjnych, ale rodzice muszą wyrazić na to zgodę. Prawo nie precyzuje, czy ma być ona udzielona osobiście, czy na piśmie. Po 18. roku życia dziewczyna sama stanowi o swoim zdrowiu.
